Буяу - буягычларның (яки пигментларның) һәм тукыма материалларының физик яки физик-химик кушылмасы аша эшкәртү процессы, бу тукыма материалларына якты, бердәм һәм нык төс бирүне аңлата.
Текстиль материалы билгеле бер температурада буяуның су эремәсенә чумдырыла, буяу судан җепселгә күчә, бу вакытта судагы буяу концентрациясе әкренләп кими, ә тукыма материалындагы буяу күләме әкренләп арта, билгеле бер вакыт узгач, судагы буяу күләме һәм тукыма материалындагы буяу күләме үзгәрми, буяуның гомуми күләме үзгәрми, ягъни буяу тигезләнеш хәленә җитә.
Судан алынган буяу - җепселгә күчә торган буяу. Җепселне теләсә кайсы вакытта алып ташлагыз, хәтта бөгелгән булса да, буяу җепселдә кала һәм буяуны җепселдән тулысынча чыгара алмый, бу буяу җепсел күренешендә кушылып, буяу дип атала.
Төрле буяу эшкәртү объектларына карап, буяу ысулларын, нигездә, кием буяуга бүләргә мөмкин,тукымаларны буяу(төп тукымаларны буяу, трикотаж тукымалар һәм тукылмаган материаллар белән буяу), җепләрне буяу (ханк белән буяу, чыбык белән буяу, җепләрне буяу һәм өзлексез чыбык белән буяуга бүленергә мөмкин) һәм йомшак җепләрне буяу дүрт категориягә бүленә.
Алар арасында тукымаларны буяу иң киң кулланыла, кием буяу - эшкәртелгәннән соң тукыма материалларын киемгә буяу ысулы, җепләрне буяу күбесенчә төсле тукыма станоклары һәм бәйләнгән тукымалар өчен кулланыла, ә йомшак җепселләрне буяу, нигездә, төсле тукыма материаллары өчен кулланыла.
Буяу һәм тукыма арасындагы төрле бәйләнеш ысулларына карап (буяу процессы), аны ике төргә бүлеп була: чуму белән буяу һәм тампон белән буяу.
1. Чәчәкләр бастыру
БасмаБуяу яки буяу тукымада үрнәк формалаштыру процессы. Яссы экранлы бастыру, түгәрәк экранлы бастыру, күчерү бастыру, санлы бастыру һ.б. төрләргә бүленә. Бастыру - җирле буяу, төснең билгеле бер тотрыклылыгын таләп итә. Кулланылган буяу, нигездә, буяу белән бер үк, нигездә, турыдан-туры бастыру процессын куллана, шулай ук буяу бастыруны да кулланырга мөмкин, буяу бастыру процессы гади, ләкин басылган зур мәйданлы бизәк авыр тоела.
2. Тәмамлау
Текстиль эшкәртү, шулай ук эшкәртү дип тә атала. Бу - тукыманың тоемын һәм тышкы кыяфәтен яхшырту (мәсәлән, каты эшкәртү, йомшак эшкәртү, каландрлау яки күтәрү һ.б.), тукыманың сыйфатын яхшырту һәм тукымага яңа функцияләр бирү (мәсәлән, җыерчыкларга каршы, су үткәрми торган, пычрануга каршы, коррозиягә каршы, гөмбәчеккә каршы, күбәләк һәм бактерияләргә каршы һ.б.) физик, химик яки физик һәм химик ысуллар ярдәмендә эшкәртү процессы.
Гомумиләштерелгән: Үрелгәннән соң сыйфатны яхшырта һәм яхшырта торган барлык эшкәртү процесслары.
Тар: тукымаларны агарту, буяу һәм бастыру гамәлдә тукыма эшкәртү дип атала.
Тәмамлауның максаты
(1) Тукыма зурлыгын һәм формасын тотрыклы итегез
Эшкәртү аша ишек киңлеге тотрыклылана һәм кысылу тизлеге кими, шуның белән тукыма ишек киңлеге чиста һәм бердәм була, ә тукыма зурлыгы һәм оештыру формасы билгеләнгән стандартларга туры килә.
Мәсәлән: стентеринг - җепсел, ефәк, йон һәм башка җепселләрне дымлы яки дымлы шартларда куллану билгеле бер пластиклыкка ия, тукыма киңлеген билгеләнгән зурлыкка кадәр әкренләп тарту һәм киптерү тотрыклылыгын тәэмин итү процессын тентеринг дип тә атыйлар.
Җылылык көйләү - синтетик җепсел тукыманың күләмен һәм формасын тотрыклы итү өчен билгеле бер киеренкелек астында җылылык белән эшкәртү технологиясен аңлата.
(2) Кием тукымаларының тышкы кыяфәтен яхшырту
Тукыманың аклыгын һәм пәрдәсен яхшыртыгыз, тукыманың өслек ялтыравыгын яхшыртыгыз һәм тукымага өслек бизәге эффектын бирегез.
Календар эшкәртү - мәсәлән, календарь ярдәмендә механик көчәнеш, җылылык һәм дым тәэсире астында, җепсел пластиклыгы ярдәмендә, җепсел өслеге параллель урнаша, шуның белән тигез өслекнең тигезсезлеген, яктылыкны чагылыш кагыйдәләрен яхшырта, аннары тукыманың төсен һәм ялтыравыгын арттыра.
Календар эшкәртү - Календар эшкәртү машинасы кайнар каты рулоннан һәм йомшак рулоннан тора. Каты рулонның өслегенә Ян бизәге, ә йомшак рулонга Инь бизәге уеп ясалган, бу бер-берсенә туры килә. Эссе һәм дымлы шартларда тукыманың пластиклыгы ярдәмендә, инь-янь роликлы прокат ярдәмендә тукымага рельеф бизәге йогынтысы барлыкка килә.
Шылау - Тукыманы эшкәрткәннән соң замша ясый ала, үзен яхшы хис итә, кияргә уңайлы, тарту машинасында эшләргә мөмкин, кабат-кабат ышкылудан соң замша ясый ала.
4. Хисне яхшыртыгызкиемтукыма
Тукымага йомшак, тулы яки каты хис бирү өчен.
Мәсәлән: йомшак эшкәртү - тукыманың каты булуын күрсәтә, ә тупас җитешсезлекләр йомшак тукыма эшкәртү процессын ясый. Механик йомшак эшкәртү, химик йомшак эшкәртү һәм каты эшкәртүне үз эченә ала.
Механик йомшак эшкәртү, нигездә, тукыманың катылыгын киметү һәм аны тиешле йомшаклыкка кайтару өчен, аны тарту хәлендә берничә тапкыр басу өчен механик ысуллар куллану.
Химик ысул йомшак эффект алу өчен җепселләр арасындагы ышкылу коэффициентын киметү өчен йомшарткыч тәэсирен куллана.
Каты эшкәртү - тукыманың шома, каты, калын, тулы хис бирүен тәэмин итә, ныклыкны һәм тузуга чыдамлыкны арттыра, шулай ук элүчәнлекне һәм тышкы кыяфәтне яхшырта ала.
Катылыкны арттыручы эшкәртү, гадәттә, билгеләнгән киңлек белән берләштерелә, гомуми тоемны яхшырту өчен суспензиягә йомшарткыч өстәлә, шул ук рәвешле, гади йомшак эшкәртү, тән сөякләрен ныгыту өчен катыландыручы матдә өстәлә.
5. Тукымаларга махсус үзенчәлекләр бирегез
Тукымага билгеле бер саклагыч үзлекләр бирү яки тукыманың тузуга каршы торучанлыгын яхшырту өчен.
Мәсәлән: су үткәрми торган, тукыма каплау өчен кулланыла, су һәм һава үткәрми; су үткәрми торган бизәлеш - җепселнең гидрофиль өслеген гидрофобка үзгәртү, һәм тукыма һава үткәрә һәм су белән җиңел чыланмый.
Ялкынга чыдам бизәк - әзер тукыма ялкын таралуны булдырмау өчен төрле дәрәҗәдәге сәләткә ия, һәм ут чыганагыннан чыкканнан соң тиз арада януны туктата ала.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 28 феврале


